یکی از مسایلی که هرساله ذهن داوطلبان کنکور سراسری را به خود مشغول میکند بحث سهمیه ها است. سازمان سنجش هر ساله سهمیه های مختلفی را برای متقاضیان شرکت در آزمون کنکور سراسری در نظر می گیرد . سهمیه های این آزمون شامل سهمیه های مناطق ، سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران ، سهمیه ۵ درصدی ایثارگران ، خانواده شهدا ، سهمیه رزمندگان ، کارمندان و، سهمیه بهیار و… می شود. داوطلبان برای استفاده از هر سهمیه شرایط خاصی را باید دارا باشند .
اعمال سهمیه در کنکور سراسری سابقه ای در حدود ۵۰ سال دارد . هدف از تقسیم بندی داوطبان با سهمیه های مختلف ، در یک نگاه ایجاد فرصت برابر برای داوطبانی که دسترسی مناسب به امکانات آموزشی ندارند و در نگاه دیگر بهره مندی جانبازان ، ایثارگران و خانواده شهدا از فرصت بیشتر برای قبولی در دانشگاه است . سهمیه های کنکور سراسری در طول این ۵۰ سال با تغییرات زیادی روبه رو شده که آخرین تغییر آن به کنکور ۹۹ و تاثیر سهمیه ۵ درصدی ایثارگران است که در کنکور ۹۹ نیز اعمال خواهد شد .
سهمیه هر داوطلب در کارنامه کنکور سراسری درج می شود . از آنجایی که بیشتر داوطلبان کنکور سراسری با سهمیه های مختلف و تاثیر آن در انتخاب رشته کنکور سراسری آشنایی ندارند ، در این مقاله می خواهیم تمامی سهمیه های موثر در کنکور سراسری از جمله سهمیه مناطق ، سهمیه ایثارگران و جانبازان ، سهمیه خانواده شهدا و سهمیه بهیاران را توضیح داده و به تاثیر سهمیه در انتخاب رشته کنکور سراسری اشاره کنیم . منبع این مقاله توضیحات مندرج در دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری است .
تاثیر سهمیه مناطق در انتخاب رشته کنکور سراسری
سهمیه مناطق که خود به سه سهمیه منطقه ۱ ، منطقه ۲ و منطقه ۳ تقسیم می شود به کلیه داوطلبانی تعلق می گیرد که مشمول سهمیه ایثارگران ، جانبازان و خانواده شهدانمی شوند و بر اساس محل تحصیل سه سال پایانی دبیرستان ، مشمول یکی از مناطق ۱ ، ۲ یا ۳ می شوند . سهمیه مناطق پرجمعیت ترین سهمیه کنکور سراسری است که بیش از ۹۵ درصد شرکت کنندگان کلیه گروه های آزمایشی کنکور تجربی ، ریاضی ، انسانی ، هنر و زبان های خارجه را در خود جای می دهد .
اساس دسته بندی سهمیه مناطق عدالت آموزشی است و سعی شده داوطلبان سهمیه هر منطقه از لحاظ دسترسی به امکانات آموزشی در یک سطح قرار گیرند . به ترتیب هرچقدر از شهر ها و مناطق تحت پوشش سهمیه منطقه ۱ به شهر ها و مناطق تحت پوشش سهمیه منطقه ۳ حرکت می کنیم دسترسی به امکانات آموزشی کمتر می شود . از آنجایی که همانطور که در بالا اشاره کردیم اکثریت شرکت کنندگان کنکور سراسری در سهمیه مناطق جای می گیرند بنابراین آمار قبولی داوطلبان این سهمیه به راحتی در دسترس است .
اما چگونه بین داوطلبان این سه منطقه که از امکانات برابری برخوردار نیستند می توان عدالت را برقرار کرد ؟
پاسخ در نحوه تقسیم بندی ظرفیت دانشگاه هاست . ظرفیت دانشگاه ها به نسبت تعداد شرکت کنندگان سهمیه مناطق بین داوطلبان هر سه منطقه تقسیم می شود . به این معنی که مثلا اگر قرار باشد برای داوطلبان سهمیه مناطق در کنکور ۹۹ در یک رشته محل ۱۰۰ نفر ظرفیت اختصاص پیدا کند ، ابتدا بررسی می کنند نسبت داوطلبان هر منطقه به کل سهمیه مناطق چقدر است .
مثلا اگر تعداد داوطلبان منطقه ۱ : ۲۵ درصد ، منطقه ۲ : ۳۵ درصد و منطقه ۳ : ۴۰ درصد از کل شرکت کنندگان باشد بنابراین انتظار داریم از این ۱۰۰ نفر ظرفیت ، ۲۵ ظرفیت به داوطلبان منطقه ۱ ، ۳۵ ظرفیت به داوطلبان منطقه ۲ و ۴۰ ظرفیت به داوطلبان منطقه ۳ اختصاص پیدا کند .
به این شکل که سهمیه داوطلبان هر منطقه از هر دانشگاه از همان ابتدای کار جدا می شود و داوطلبان هر منطقه صرفا با یکدیگر رقابت خواهند کرد نه با داوطبان مناطق دیگر ، مگر اینکه رقابت در استان غیربومی باشد . در بررسی آمار قبولی ، غیر از اینکه سهمیه منطقه ۱ ، منطقه ۲ یا منطقه ۳ هستید ، سهمیه بومی گزینی نیز در انتخاب رشته تاثیر بسیاری دارد . اگر داوطلب سهمیه مناطق هستید
تاثیر سهمیه ایثارگران در انتخاب رشته کنکور سراسری
آنچه که سابقا و از سال ۶۳ درباره سهمیه ایثارگران می دانیم این است که سهمیه ایثارگران شامل جانبازان ( با هر درصد جانبازی ) ، همسر و فرزند جانبازان ۲۵ % و بالاتر ، آزادگان و فرزندان و همسران آنان و همچنين فرزندان و همسران شهدا می شود . اما از کنکور ۹۶ و با اجرای قانون برنامه پنجساله ششم اقتصادی ، جانبازان زیر ۲۵ درصد ، همسر و فرزندان آن ها ؛ همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه نیز مشمول سهمیه ایثارگران می شوند .
اما بهره مندی از سهمیه ایثارگران برای این دو گروه متفاوت است . به این شکل که ۲۵ درصد از ظرفیت هر رشته محل به جانبازان ( با هر درصد جانبازی ) ، همسر و فرزند جانبازان ۲۵ % و بالاتر ، آزادگان و فرزندان و همسران آنان و همچنين فرزندان و همسران شهدا اختصاص پیدا می کند ( سهیمه ۲۵ درصدی ) و مشمولان جدید سهمیه ایثارگران که همان جانبازان زیر ۲۵ درصد ، همسر و فرزندان آن ها ؛ همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه می باشند ۵ درصد از ظرفیت دانشگاه ها را به خود اختصاص می دهند . ( سهمیه ۵ درصدی )
اما تاثیر سهمیه ایثارگران در انتخاب رشته کنکور سراسری چقدر است ؟
برای هر دو گروهی که از سهمیه ایثارگران استفاده می کنند برای قبولی در هر رشته محل ، کسب ۷۰ درصد نمره نمره آخرین نفر قبولی الزامی می باشد . پس با وجود اینکه ظرفیت جداگانه به داوطلبان سهمیه ایثارگران اختصاص پیدا می کند ، ولی کسب این حدنصاب حتی با وجود خالی بودن ظرفیت الزامی است . نکته مهم درمورد داوطلبان سهمیه ۵ درصدی ایثارگران این است که اگر ظرفیت سهمیه ۲۵ درصد تکمیل نشود ، طبق قانون ، اولویت اول تکمیل این ظرفیت با داوطلبان سهمیه ۵ درصدی ایثارگران و در مرحله بعدی با داوطلبان مشمول سهمیه مناطق می باشند .
رتبه قبولی سهمیه ایثارگران در انتخاب رشته کنکور سراسری چند است ؟
از آنجایی که داوطلبان مشمول سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران در سال های گذشته حداکثر بین ۲ تا ۴ درصد داوطلبان را تشکیل می دادند آمار گسترده ای از رتبه قبولی این داوطلبان در دسترس نیست . اما اگر بخواهیم بصورت خیلی عمومی و با نگاهی بدبینانه ، آخرین رتبه قبولی هر رشته محل با سهمیه مناطق را به رتبه قبولی با سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران ارتباط دهیم می توانیم از مثال زیر استفاده کنیم :
رتبه کشوری قبولی رشته x در دانشگاه y مثلا z است ، می توانید مطمئن باشید که رتبه کشوری قبولی سهمیه ایثارگران در همان رشته x و دانشگاه y ، رتبه ایست برابر با z+30000 . یعنی سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران می تواند برای قبولی تا ۳۰ هزار تا به رتبه کشوری کسی که از سهمیه ایثارگران استفاده نمی کند اضافه کند .
اما در مورد داوطبانی که می خواهند در کنکور ۹۹ برای اولین بار از سهمیه ۵ درصدی ایثارگران استفاده کنند نمی توان آمار قبولی ای ارائه داد . تنها می توان به این نکته اشاره کرد که داوطبان مشمول سهمیه ۵ درصدی ایثارگران قطعا از داوطلبان سهمیه مناطق با رتبه یکسان شانس بیشتری برای قبولی دارند ولی از آنجایی که ظرفیتی که برای داوطلبان سهمیه ۵ درصدی درنظر گرفته شده یک پنجم داوطلبانی است که از سهمیه ۲۵ درصدی استفاده می کنند پس احتمالا در مقایسه با داوطلبان سهمیه ۲۵ درصدی ، باید رتبه بهتری کسب کنند تا در یک رشته محل مشابه پذیرفته شوند .
